Rekonstrukcja podmurówki cerkwi w Siankach

W Siankach można już zaobserwować przed kaplicą grobową Stroińskich - dawnych właścicieli Sianek - odsłoniętą i zrekonstruowaną kamienną podmurówkę nieistniejącej cerkwi z 1831 r. pw. św. Stefana (św. Szczepana). Była to cerkiew drewniana, trójdzielna, w stylu charakterystycznym dla cerkwi na Zakarpaciu. Świątynia została zniszczona po II wojnie św. W latach 90. XX w., pod kierunkiem leśniczego Antoniego Derwicha, został odsłonięty jej obrys. Jednakże z czasem roślinność szybko przysłoniła odkryte ślady i coraz trudniej było wypatrzeć jej poszczególne części. Teraz już widać wyraźnie, gdzie była usytuowana i gdzie znajdowały się poszczególne elementy - przedsionek, nawa i prezbiterium. Świątynia była zgodnie z tradycją orientowana na wschód, a kamienny postument symbolicznie zaznacza miejsce prestołu (tronu) w prezbiterium.

Prace konserwatorskie wykonano w II kwartale 2025 r. i objęły odsłonięcie i odtworzenie wg dawnej techniki i z zachowanego na miejscu kamienia podmurówki kamiennej nieistniejącej cerkwi wraz z odtworzeniem i konserwacją dawnego ogrodzenia z bramką (ok. 10 słupków metalowych i długości ok. 15 m). Wymiary rzutu cerkwi odczytane na podstawie zachowanej podmurówki to długość ok. 14 m, trójdzielna: babiniec, nawa i prezbiterium w kształcie zbliżonym do kwadratu o wymiarach: 4,5 x 4,5 m - babiniec (wejście) i prezbiterium oraz nawa: 6 x 6 m. Wysokość podmurówki od poziomu ziemi wyniosła średnio 30 cm.

Pracami konserwatorskimi objęto ponadto ślady przedwojennego ogrodzenia metalowego, z ozdobną bramką. Na odcinku ok. 15 m długości oryginalne słupki (10 słupków) połączono siatką, nawiązując do historycznego wyglądu, wraz z konserwacją i odnowieniem przedwojennej bramki - zdjęcia poglądowe słupków i bramki w załączeniu. Dla porównania pokazujemy stan przed rozpoczęciem prac (IV 2025 r.) i stan po ich zakończeniu. Załączamy też archiwalną pocztówkę z 1914 r. pokazującą cerkiew i kaplicę grobową Stroińskich, z widocznym ogrodzeniem metalowym.

Pocztówka archiwalna: Sianki, 1914 r. - widok na cerkiew pw. św. Stefana (św. Szczepana) i kaplicę grobową Stroińskich (ze zbiorów P. Kusala.

Przypomnijmy, że z Sianek pochodzą dwie starsze cerkwie, które zostały przeniesione na Zakarpacie (Ukraina) i gdzie funkcjonują do dziś. Pierwsza została przeniesiona w 1703 r. do miejscowości Kostryno, a kolejna - w 1834 r. - do miejscowości Sil/Sól. Ich wygląd można zobaczyć na zdjęciach: https://archiwum.bdpn.pl/.../monografieXV/pl/sianki.pdf

Prace były zrealizowane w ramach projektu polsko-słowackiego pn.: „Skarby Przyrody i Kultury Karpat Wschodnich - poznaj, pokochaj, chroń!”.

#FunduszeEuropejskie #Sianki #BieszczadzkiParkNarodowy #Skarby_przyrody_kultury